Procol Harum – Tussen Mistflarden en Melancholie
Artiest: Procol Harum
Weetje van 21 juli 2025
Een onverwachte geboorte
Het is de lente van 1967. De wereld wordt steeds kleurrijker, zowel in mode als in muziek. In Londen, het kloppend hart van de Britse muziekscene, ontstaat iets bijzonders. Geen doorsnee beatgroep, maar een band die klinkt alsof Bach op een regenachtige dag een dichter ontmoet heeft.
Procol Harum wordt opgericht door Gary Brooker, een klassiek geschoolde pianist met een warme, soulvolle stem, en Keith Reid, een dichter die geen instrument speelt, maar wel woorden schrijft als mysterieuze sprookjes. Samen maken ze een demo: A Whiter Shade of Pale. Een opname met sessiemuzikanten – er is nog niet eens een echte band.
Tot hun verbazing wordt die opname een wereldhit. Binnen weken staat het nummer op nummer 1 in tientallen landen. Procol Harum is geboren – of liever: gedwongen tot bestaan.
De kat die geschiedenis schreef
Over de naam doen vele theorieën de ronde. Is het Latijn? Een mystieke spreuk? Nee. De waarheid is simpeler én grappiger. De band werd genoemd naar een Siamese kater: Procul Harun, een raskat van een vriend. De naam werd verkeerd gespeld als Procol Harum op een papiertje en bleef hangen – het klonk goed. Mysterieus genoeg voor een band die muziek maakte waar je niet meteen grip op kreeg.
Klassiek met een rockhart
Procol Harum maakte muziek die zich niet makkelijk liet vangen. Hun klank was symfonisch, gedragen, melancholisch. Ze mengden klassieke invloeden met blues, rock en poëzie. Denk aan nummers als “Homburg”, “A Salty Dog” en “Conquistador” – liedjes die voelden als mini-verhalen, rijk aan sfeer en emotie.
In 1972 bracht de band een gewaagd livealbum uit met het Edmonton Symphony Orchestra. Waar andere rockbands experimenteerden met orkesten als curiositeit, voelde het bij Procol Harum volkomen logisch. De plaat werd een succes en zette de band opnieuw op de kaart.
Een orkest, een magnetron en popcorn
Tijdens een uitvoering van hun 20 minuten durende suite In Held ’Twas in I met een symfonieorkest in een theater in Canada, zat het publiek in opperste concentratie. Plots begon het ergens backstage te knetteren en te piepen. Wat bleek? Iemand had een magnetron aangezet om popcorn te maken.
De dirigent – een statige man met een grijze baard – legde het orkest stil, draaide zich naar het publiek en sprak droog:
“Ladies and gentlemen, modern cuisine has no respect for baroque rock.”
De zaal lag dubbel. Zelfs in hun meest bombastische moment wist Procol Harum de menselijkheid te bewaren.
Verval, terugkeer en waardige afsluiting
Zoals zoveel bands uit de jaren ’60 kende ook Procol Harum een grillige geschiedenis. Eind jaren ’70 viel de groep uit elkaar. De muziek veranderde, de tijdgeest verschoof, en hun elegante stijl raakte uit de mode.
Toch bleef Gary Brooker de drijvende kracht. In de jaren ’90 herleefde de band, met wisselende bezettingen maar altijd met Brooker aan het roer. In 2006 verscheen zelfs een nieuw album: The Well’s on Fire. Geen comeback om geld te verdienen, maar omdat de muziek nog altijd leefde.
Het definitieve einde
In februari 2022 overleed Gary Brooker op 76-jarige leeftijd. Hij was de ziel van Procol Harum. Zonder hem had de band geen bestaansrecht meer. Een jaar later overleed ook Keith Reid – de man van de woorden.
Met hun overlijden werd het verhaal van Procol Harum afgerond. Geen groot afscheid, geen drama. Eerder een waardige buiging, zoals een klassieke slotnoot die langzaam wegsterft.
Tijdloze melancholie
Procol Harum zal voor altijd geassocieerd blijven met A Whiter Shade of Pale – een nummer dat inmiddels beschouwd wordt als een van de meest iconische songs uit de 20e eeuw. Wat het betekent? Zelfs de makers gaven daar nooit een duidelijk antwoord op.
En misschien hoeft dat ook niet. Zoals iemand ooit zei:
“Ze maakten muziek voor regenachtige middagen waarop je je afvraagt waar de tijd gebleven is.”